ONTWERP EN SPORENPLAN

français english

ontwerp

Het kader van de nieuwe modeltreinbaan wordt geschetst in deze beknopte geschiedenis van de lijn Saraan-Asselberg. Bij het ontwerp van mijn modelbaan had ik ook een paar uitgangspunten vooropgesteld. En die waren alles bij elkaar beschouwd toch vrij ambitieus voor een baan van amper 2m². Na een poosje gepuzzel is er een eerste ontwerpvoorstel. Het merendeel van de opgesomde punten zijn erin vervat. Dit ontwerp is de leidraad bij de bouw van mijn modelspoorbaan, maar het is zeer waarschijnlijk dat tijdens de constructie aanpassingen van het oorspronkelijk ontwerp zullen gebeuren.

T I P S v o o r b e g i n n e r s

Voor de beginnende modelbaanbouwer heb ik nog een paar ontwerp-tips op een rijtje gezet die kunnen helpen bij het ontwerpen van de eerste of tweede modelbaan.

Het schaduwstation

Het schaduwstation bestaat uit 4 sporen. Ik zocht naar een manier om treinen tot 150cm te kunnen verwerken. Tevens was het de bedoeling om het schaduwstation achteraan de treintafel te houden om de toegang naar hoger liggende baandelen langs van onder niet te belemmeren. Dit resulteerde in een een klassiek 4-sporen schaduwstation met keerlus. Een extra keerspoor is toegevoegd om treinstellen en trek-duw stellen van richting te kunnen veranderen. Of de gebogen wissels met krappe straal zoals die van Fleischmann bedrijfszeker genoeg zijn, dat moet nog bevestigd worden. (zie het hoofdstuk "rails leggen" voor het antwoord)

het schaduwstation

De klimspiraal en het paradespoor

Het dubbel hoofdspoor klimt via drie grote omwentelingen naar het basisniveau, waar het uitkomt op het paradespoor. De straal van de klimspiraal is groot gehouden, zodat de hellingspercentage niet meer dan 2,5% wordt. Treinen in schaal N met een lengte van 150cm lijken me al heel wat voor die kleine locomotiefjes, vooral als er in een boog geklommen moet worden. Het paradespoor ligt helemaal vooraan en loopt met een ruime bocht terug de tunnel in...

de klimspiraal en het paradespoor

Het hoofdstation

Het hoofdstation is het meest in het oog springende deel van deze baan. Met de lange perrons zouden zelfs treinen tot 150 cm lengte er moeten kunnen halt houden. Dit zal mogelijk nog wat gepuzzel vergen om het zover te krijgen. In elke rijrichting zijn 2 perronsporen voorzien. Het vijfde perronspoor dient voor het lokaal spoor dat er toekomt. De locomotief kan er ontkoppeld worden en omlopen om terug aan te koppelen met de wachtende rijtuigen. De onderhoudsinfrastructuur voor de omlopende locomotieven wordt tot een minimum beperkt gezien het plaatsgebrek. Waarschijnlijk zal er enkel waterbevoorrading mogelijk zijn. De meer uitgebreide bevoorrading (kolen, zand, slakken, ...) zal in het kleine kopstationnetje moeten gebeuren.

Langs beide zijden van het station verdwijnt het hoofdspoor in een tunnel, om simpelweg samen te komen vlak voor het paradespoor. Het maakt dus eigenlijk niet uit in welke richting een trein het hoofdstation verlaat, het komt steeds terecht op het dalend hoofdtraject naar het schaduwstation. Ik wou dit wel anders maar daar is niet genoeg ruimte voor.

hoofdstation met aanloopsporen

[28/02/2008] aanpassing:
Bij de constructie van de onderbouw heb ik niet goed opgelet, waardoor het trace naar het station net iets te dicht langs de voorkant uitkomt, waardoor de straat die tussen het station en het paradespoor gepland was, in de verdrukking komt. Ik heb dan maar het sporenplan van het station aangepast, waardoor er iets meer ruimte vrijkomt.


de oorspronkelijke aanloop naar het station	het aangepaste sporenplan van het station

Het zijlijntje

Een enkelsporig zijlijntje kronkelt naar het hoger gelegen kopstationnetje. Van het hoofdstation verdwijnt het meteen in een tunnel om na anderhalve omwenteling hoger uit de tunnel te komen bij de aansluiting van het industriespoortje. Met twee grote lussen stijgt het spoor verder, door 2 tunnels en over twee bruggen naar zijn eindbestemming. In het kopstation wordt gewisseld van locomotief. Een kleine onderhoudsplaats houdt de wachtende locomotieven in conditie. Over het lokaal spoor worden zowel reizigers als goederen vervoerd. Dit lokaalspoor zou het centrale speelthema moeten worden voor de kinderen, en een uitdaging voor de automatisering van pendeldiensten en goederen verkeer.

de zijlijn, omhoog slingerend naar het klein kopstationnetje

[30/12/2007]
Ik heb de layout van het kopstationnetje aangepast in een poging om treinen te kunnen ontvangen en verwerken tot een lengte van 75cm (zie uitgangspunten). Dat was vroeger niet mogelijk en dat is ook nog niet helemaal gelukt, maar dit ontwerp komt al dichter in de buurt dan het vorige. Ook, met het oog op de mogelijkheid van een automatisch exploitatie van deze zijlijn, heb ik een 3de (het middelste) spoor toegevoegd dat expliciet zal dienen voor de lokomotief omloop.

[03/02/2008]
Ik heb nogmaals het ontwerp van de zijlijn aangepast. Ik heb een tweede spoor toegevoegd net vertrekkend uit het hoofdstation. Dit zou kunnen dienen als mini-schaduwstation of kruisend spoor. Dat maakt de exploitatie iets gemakkelijker. Het kopstation is ook teruggebracht naar 2 sporen (dat waren er voorheen 3). De configuratie met een centraal omloopspoor was ongebruikelijk in België (wel terug te vinden in het buitenland) en nogal groot voor het klein dorpje Asselberg. Het omloopspoor is nu het boverste perronspoor. Ik heb een extra goederen-losspoor toegevoegd, maar daar ben ik nog niet echt tevreden over. Het depot is ook nog onzeker. Daar moet ik nog eens iets meer informatie over opzoeken.

[05/08/2009]
Het ontwerp van de zijlijn werd weer aangepast. De zijlijn loopt terug enkelsporig omhoog. De eerste ovaal werd ook achterwegen gelaten, want anders komt het spoor veel te hoog. Het kopstation bovenaan wordt in een boog gelegd, om maximaal te profiteren van de beschikbare ruimte. Dit is een eerste voorstel van sporenplan voor het kopstation Asselberg:

sporenplan van het kopstationnetje Asselberg

Het samengesteld sporenplan

In het samengesteld overzicht wordt duidelijk dat de baan 2 regio's bevat: het lager gelegen stadje Saraan (of de rand ervan) en het hoger gelegen natuurgedeelte met hellingen en dalen, bossen en weiden met in de rechter bovenhoek het nabijgelegen dorp Asselberg.

een totaaloverzicht

...wat er ondergronds gebeurt...

In een 3-dimensionale voorstelling van het sporenplan zou het er zo kunnen uitzien. Ik heb Wintrack 7.0 gebruikt als hulp bij het ontwerp. Het gesavede Wintrack bestand van dit project stel ik ter beschikking voor de geïnteresseerden.

een 3D voorstelling van het basis idee

Elektrisch overzicht

In het begin zal de modelbaan analoog gestuurd worden, en pas later digitaal zal uitgerust worden. Om ervoor te zorgen dat de baan zowel analoog als digitaal aansluitbaar is, zijn er een aantal voorzorgen te nemen. De baan zal opgesplitst worden in 3 gescheiden circuits. De scheiding tussen elk circuit zal dubbelpolig zijn, dus met een elektrische isolatie van beide sporen. Elk circuit zal dan een eigen analoge regeltrafo krijgen, of zijn eigen digitale booster. Analoog kunnen er dus 3 treinen onafhankelijk van elkaar rijden, digitaal natuurlijk veel meer. In analoge mode moet er wel voorzichtigheid en aandacht geboden worden als een trein van één circuit naar een ander rijdt. De polariteit van beide circuits moet dan gelijk zijn om kortsluiting te voorkomen bij de aansluitingen tussen de circuits (aangeduid in het rood op het schema). In digitale mode zijn er 4 keerlussituaties en dus is er hier kortsluitgevaar (aangeduid met stippellijn op het schema). Deze zullen opgevangen worden door speciale digitale keerlusmodules.

3 elektrisch gescheiden circuits maken analoge en digitale operatie mogelijk

Door deze methode van gescheiden elektrische circuits kunnen de kinderen dus naar hartelust met hun eigen analoge treintjes blijven rondrijden, en ik kan mijn hart uitleven met de digitale automatisering van de modelbaan. Het is slechts een kwestie van stekkers. Althans, dat is de opzet...
(opmerking: gezien ik nog geen ervaring heb met digitale treinsturing, hou ik de mogelijkheid van de asymmetrische digitale voeding even buiten beschouwing) Wissels en andere active elementen (ontkoppelrails,...) zullen met de computer geschakeld worden. Deze elementen moeten echter ook manueel kunnen beïnvloed worden. (v.b. kinderen spelen met de trein in analoge mode). Of dit via een digitale handset, een centraal bedieningtableau of rechstreeks via de computer gebeurt, laat ik in het midden. Wat belangrijk is dat de active elementen zoals wissels onafhankelijk van analoge of digitale treinsturing kunnen geschakeld worden.

De bezetmeldingseenheden zijn actief in analoge en digitale mode. De status van elk blok wordt dus teruggestuurd naar de computer. Echter in analoge sturing dient dit louter ter informatie, met een eventuele melding op het scherm van de bezette blokken. De treinen worden in analoge mode direct beïnvloed door de stand van de regeltransformatoren. Maar in digitale mode zullen de bezetmeldingen natuurlijk wel gebruikt worden voor het sturen van de individuele treinen.

Op strategische plaatsen zullen stop secties met schakelaars geplaatst worden, zodat treinen er moeten stoppen. Dit zal natuurlijk in stations zijn, opstelsporen en bij het samenkomen van 2 sporen vóór de wissel. Hoe de praktische uitvoering is van deze schakelaars in analoge mode, zonder de werking van digitale sturing te storen, moet ik nog verder uitwerken...

Constructie

Eenmaal dat het voorbereidend planwerk gedaan is, kan er begonnen worden met het ontwerpen en bouwen van de onderbouw...

het project Saraan - http://users.edpnet.be/saraan/index.html - email: saraan1@edpnet.be