ROLLEND MATERIEEL

Na 1910 verwachtte de KPEV een toename van het vervoer van goederen en moest er een locomotief ontworpen worden die krachtiger was dan de G.8. Als basis hiervoor werd bij het ontwerp gebruik gemaakt van de G.8. en de ervaring die men met deze locomotief had opgedaan. Na de veelvuldige verbeteringen waren de prestaties duidelijk verbeterd. Zo was de trekkracht met zo'n 15% toegenomen. De eerste locomotief werd geleverd in 1913 en droeg het KPEV nummer Altona 4807. In totaal werden er 5297 machines van dit type geleverd. Bij de DRG en DB werden ze ondergbracht als BR 55 en werden ingezet hoofdzakelijk om goederentreinen te slepen maar ook voor zwaar rangeerwerk werden ze gebruikt. Af en toe werden ze ook ingezet voor de lokale reizigersdienst.

Ter uitvoering van het verdrag van Versailles kwamen in de loop van 1919 niet minder dan 583 stuks G 8.1, van een totaal van 2205 locs, naar ons land. Het werd tevens het grootste bestand van een zelfde type locomotief in België en vanaf 01/01/1925 werden ze bij de EB (Etat Belge) vernummerd in type 81.

Vermoedelijk waren alle locomotieven type 81 gekoppeld aan een tender 3T16.5 die bij de NMBS het type 31 vormden. 

 

Al de locs werden reeds zeer vroeg voorzien van Belgische buffers. Te herkennen aan het ronde gaatje in het midden van de bufferschijf. Ook werden de mechanische bellen in de loop van hun bestaan verwijderd. Later kregen diverse locs een kapje op de schoorsteen zodat de rook minder naar beneden sloeg om de zichtbaarheid voor de machinist te vergroten. Ook werden bij de meeste locs de voorverwarmer verwijderd samen met de pomp. Anderzijds werd bij diverse locs de originele Knorr luchtpomp vervangen door een dubbele Westinghouse pomp, evenals het originele overdrukventiel type Ramsbottom, voorzien van veren en contragewicht, werd vervangen door Coale overdrukventielen. Sommige locs werden eveneens uitgerust met een injecteur van Metcalfe. In feite ging het er om, om een standarisatie door te voeren omdat de meeste typen Belgische locs, die in ons land werden ontworpen en gebouwd, ook werden uitgerust met gelijkaardige toestellen. Daardoor was de NMBS niet meer afhankelijk om wisselstukken van uit Duitsland te betrekken. 

In de loop van 1941 hadden de Duitse troepen die ondertussen naar het Oostfront waren getrokken een grote behoefte aan bevoorrading. Mede door dat Rusland zo uitgestrekt was had men zeer veel locomotieven tekort om de bevoorrading te kunnen verzekeren. Bijgevolg werden niet minder dan 517 locs type 81 naar Duitsland gestuurd samen met nog diverse andere typen. Na de oorlog, tussen 1944 en 1950, kwam het grootste gedeelte terug naar België. Toch zijn er 92 type 81 niet meer teruggekeerd.

Maar na de bevrijding in 1944 werden wel in totaal 15 stuks G8.1 op ons net terug gevonden. Deze werden allen afgestaan aan de NMBS, die ze vernummerde als type 81. Na de oorlog werden ze geleidelijk terug verdeeld over een groot aantal stelplaatsen. Vanaf 1946 verscheen dan het type 29 stoom en deze namen sommige taken over van het type 81 en meerdere locomotieven type 81werden als reserve geplaatst. Nochtans bleven ze dezelfde taken uitvoeren zoals voor de oorlog.
Toen in 1954 en 1955 de eerste diesellocs geleverd werden n.l. type 270, 201,202 en 203 vormden deze geen bedreiging voor het type 81. Pas toen in het begin van de jaren ’60 diverse typen diesellocomotieven werden geleverd, kwam geleidelijk aan het einde van de stoomtractie in zicht. Tot op 10 januari 1967 reden nog 3 locomotieven te Gouvy hun laatste diensten.

De G8.1 was een zeer robuuste loc die betrouwbaar was en eenvoudig te besturen. Ze hebben vanaf het begin tot op het einde steeds de taken uitgevoerd waarvoor ze gebouwd werden zowel in België als in Duitsland. Het type 81 was het enige type bij de NMBS dat in zo een groot aantal aanwezig was. Deze locs hebben dus vanaf 1919 een record gevestigd wat het aantal locs per type betreft, en dit record is nog steeds van toepassing. De NMBS heeft daar blijkbaar niet bij stil gestaan en geen enkele loc werd bewaard voor het nageslacht.

Arnold heeft 2 reeksen geleverd van de belgische versie van de BR55 als type 81 met als artikel nummers 2516 en 2517. De 2517 werd in een vrij groot aantal geproduceerd, maar was kwa beschildering vereenvoudigd uitgevoerd: geen gele ketelbanden en zwarte inleg in de drijfstangen. De nummering was echter gelijk: 81.526. De uitvoering van de 2516 was waarheidsgetrouwer, maar de oplage werd beperkt tot 350 stuks. Ik heb er ook een decoder ingebouwd, en is nu digitaal inzetbaar.